Quán ngữ là gì? Đặc điểm, phân loại và 10+ ví dụ về quán ngữ cụ thể

Quán ngữ được sử dụng rất nhiều trong cuộc sống. Tuy nhiên, khái niệm về quán ngữ là gì thì không phải ai cũng biết chính xác 100%. Vì vậy, hôm nay, hãy cùng GenZ Đọc Sách tìm hiểu quán ngữ là gì cho ví dụ cụ thể, từ đó giúp bạn hiểu chính xác về thuật ngữ này nhé!

Quán ngữ là gì?

Quán ngữ là gì?
Quán ngữ là gì?

Quán ngữ là tổ hợp từ cố định đã dùng lâu thành quen, nghĩa có thể suy ra từ nghĩa của các yếu tố hợp thành. 

*Định nghĩa quán ngữ là gì theo Wikipedia

Đặc điểm quán ngữ là gì?

Quán ngữ là một tổ hợp từ cố định được sản sinh trong quá trình giao tiếp. Vì thế nó mang theo tất cả những đặc điểm được thể hiện trong giao tiếp và chịu sự chế định từ các nhân tố của lời nói.

Như vậy từ ngữ trong ngôn ngữ vốn có tính chất linh hoạt, được sử dụng và kết hợp tự do, tuy nhiên vẫn có những quy tắc điều chỉnh nhất định, đồng thời có tính chất cố định tương đối, quán ngữ chính là các tổ hợp từ được kết hợp, đã trải qua quá trình sử dụng lâu dài thành thói quen, được định hình và có tính cố định tương đối. 

Chẳng hạn, quán ngữ “đùng một cái”, thể hiện ý nghĩa diễn biến bất ngờ không lường trước được và có chiều hướng xấu, mọi người đều quen dùng với hình thức và ý nghĩa như vậy, không ai thay thế hay đảo lộn từ trong quán ngữ trên, cũng không ai dùng nó để thể hiện diễn biến bất ngờ với ý tích cực.

Quán ngữ bản chất là cụm từ (tổ hợp từ) bởi vậy nó có thể là bất cứ từ loại nào, đảm nhận nhiều vị trí, chức năng trong câu như các từ ngữ đơn thuần. Tuy nhiên do tính chất đặc biệt của mình, mà quán ngữ mang lại hiệu quả diễn đạt cao hơn, quán ngữ rất hay được dùng để đưa đẩy, rào đón, để nhấn mạnh hoặc để liên kết,… 

Ví dụ trong câu: “Đừng có mà lên lớp dạy đời!” dùng quán ngữ “lên lớp” và “dạy đời”, sẽ có hiệu quả diễn đạt hơn hẳn câu có ý nghĩa tương đương nhưng dùng từ ngữ thông thường như: “Đừng có mà lúc nào cũng tỏ ra hiểu biết và luôn đi dạy bảo người khác phải làm gì!”

Việc phân loại quán ngữ đôi khi được nêu ra tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu, phân loại, giải nghĩa,… với nhiều các phân loại khác nhau, từ nguồn gốc, hình thái, góc độ dụng học,…

Cách phân biệt quán ngữ với thành ngữ

Cách phân biệt quán ngữ với thành ngữ
Cách phân biệt quán ngữ với thành ngữ

Điểm giống nhau giữa quán ngữ và thành ngữ là chúng đều là các tổ hợp từ cố định, tuy nhiên ý nghĩa thành ngữ thường đã thoát li khỏi ý nghĩa đơn thuần của các từ ngữ cấu tạo nên nó, (không thể giải thích đơn giản bằng nghĩa của các từ cấu tạo nên nó), thì ý nghĩa quán ngữ vẫn còn tương đối gắn với ý nghĩa của các từ tạo nên nó.

Một bộ phận tổ hợp từ cố định ổn định về cấu trúc và ý nghĩa hơn các quán ngữ rất nhiều, nhưng lại chưa có được ý nghĩa mang tính hình tượng như thành ngữ, tức là bộ phận trung gian của quán ngữ và thành ngữ đôi khi được gọi là “Ngữ cố định định danh”. Chẳng hạn: Quân sư quạt mo, Anh hùng rơm, Con gái rượu, Tóc rễ tre, Mắt ốc nhồi, Má bánh đúc, Mũi dọc dừa,…

> Để hiểu hơn về thành ngữ, mọi người có thể tham khảo tại bài viết Thành ngữ là gì?

10+ Ví dụ về quán ngữ

1. Khỏe như trâu

2. Khỏe như voi

3. Khôn nhà dại chợ

4. Lừ đừ như từ vào đền

5. Nói có bàn thờ

6. Ba cọc ba 

7. Chó cắn áo rách

8. Nhà ngói cây mít

9. Miệng méo đòi ăn xôi vò

10. Ba đầu sáu tay

Những quán ngữ haу dùng trong phong ᴄáᴄh hội thoại, khẩu ngữ: Của đáng tội, Khí ᴠô phép, Khổ một nỗi là, (Nói) bỏ ngoài tai, Nói dại đổ đi, Còn mồ ma, Nó ᴄhết (một) ᴄái là, Nói (…) bỏ quá ᴄho, Cắn rơm ᴄắn ᴄỏ, Chẳng nướᴄ non gì, Đùng một ᴄái, Chẳng ra ᴄhó gì, Nói trộm bóng ᴠía,…

Những quán ngữ haу dùng trong phong ᴄáᴄh ᴠiết (khoa họᴄ, ᴄhính luận,…) hoặᴄ diễn giảng như: Nói tóm lại, Có thể nghĩ rằng, Ngượᴄ lại, Một mặt thì, Mặt kháᴄ thì, Có nghĩa là, Như trên đã nói, Có thể ᴄho rằng, Như ѕau, Như dưới đâу, Như đã nêu trên, Sự thựᴄ là, Vấn đề là ở ᴄhỗ,…

Hy vọng với bài viết này, mọi người đã hiểu được khái niệm quán ngữ là gì. Nếu còn bất cứ thắc mắc nào, đừng ngần ngại để lại câu hỏi, chúng tôi sẽ giải đáp cho bạn. Thân chào

3.9/5 - (8 bình chọn)

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *